Sterrenkids: Cosmos Sterrenwacht: Sterren

Sterren

Sterren kun je, als het helder is, elke avond aan de hemel zien. Je ziet ze als kleine puntjes. In werkelijkheid zijn het grote gasbollen die licht en warmte uitstralen, net als onze Zon want dat is ook een ster. De Zon is een gewone ster, maar er zijn ook sterren die veel groteer of juist veel kleiner zijn. Sommige sterren draaien weer om een andere ster, we spreken dan van een dubbel ster. Wil je weten hoeveel sterren er in het heelal zijn? Dat is een heel erg groot getal, een "1" met negentien nullen! 1.000.000.000.000.000.000.0 Beter is het om te zeggen dat er meer sterren zijn in het heelal dan zandkorreltjes op de Aarde.

Sterren hebben niet allemaal de zelfde kleur. Onze Zon bijvoorbeeld is geel, maar er zijn ook rode, blauwe en witte sterren. De kleur zegt iets over de temperatuur van het oppervlak van de ster. De ene ster lijkt aan de hemel groter dan de andere, maar dit hoeft in werkelijkheid niet zo te zijn. Sterren staan namelijk niet allemaal even ver van de Aarde. Een hele grote ster kan wel heel erg ver weg staan, zodat hij aan de sterrenhemel erg klein lijkt. Een zwak sterretje kan in werkelijkheid dus heel erg klein maar ook wel heel erg groot zijn. Aan de sterrenhemel is dit niet te zien.

Hoe ontstaan sterren?
Sterren bestaan niet voor altijd, ze worden geboren en sterven weer. Dat duurt wel heel erg lang. Sterren ontstaan uit stofwolken van gas en stof die door de zwaartekracht samentrekken. Het duurt dan nog zeker miljoenen jaren voordat deze gasbol licht en warmte gaat uitstralen. Tegenwoordig zien we overal in het heelal van die samentrekkende gaswolken waar sterren worden geboren. Als de temperatuur in het centrum van een ster hoog genoeg is dan gaat de ster licht en warmte geven. Dit proces noemen we kernfusie. In de loop van zijn leven groeit de ster dan ook door. Ze worden groter en zwaarder. De levensloop van een ster hangt ook een beetje af van zijn massa. Grote zware sterren krimpen aan het eind van hun leven eerst flink in om daarna uit elkaar te knallen, we noemen dit een super nova. De wat kleine sterren gaan iets moois doen. Ze stoten materiaal de ruimte in, dit materiaal vormt dan een prachtige schil om de oude ster. En onze Zon? Die wordt een rode super reus, hij zwelt op en slokt een groot gedeelte van het zonnestelsel op.

Op deze foto zie je de ster Betelgeuze, een rode reus.

Hoe ver staan sterren van de Aarde?
De afstand in het heelal, voor elk object trouwens, drukken we uit in lichtjaar. Alleen in ons eigen zonnestelsel kun je nog spreken van kilometer. Een lichtjaar is de afstand die het licht in een jaar aflegt. In een seconde is dat 300.000 kilometer. De dichtstbijzijnde ster, Alfa Centauri, staat op een afstand van 4,3 lichtjaar. Maar er zijn ook sterren die staan veel verder weg, op miljarden lichtjaren afstand van de Aarde. Het licht van die sterren (en andere objecten) is dus miljarden jaren onderweg geweest. Je ziet dus eigenlijk “oud” licht.

De dubbelster Albireo in het sterrenbeeld de Zwaan.